زیره با خواص درمانی فراوان

برگ هایی
که در قاعده ی گیاه قرار دارند، دارای دم برگ کوتاه و غلاف مانند هستند. گل های
این گیاه، کوچک، سفید و گاهی صورتی، به صورت مجتمع چتر مرکب هستند
. میوه
های زیره، کشیده و نوک تیز، به طول تا 6 میلی متر و به رنگ قهوه ای و گاهی قهوه ای
شکلاتی یا مایل به زرد می باشند. تمام قسمت های گیاه به ویژه میوه ها، دارای بوی
خوب و معطر هستند. قسمت مورد استفاده ی زیره، میوه های آن است که به طور مستقیم از
آن و یا از اسانس آن، استفاده های بسیار زیاد به عمل می آید

دانه‌ای معطر و ضدنفخ است که در آشپزی و پزشکی کاربرد دارد و
در دو نوع زیره سبز (
Cumin) یا کراویه و زیره سیاه (Caraway) وجود دارد که دومی به زیره
کرمانی ،زیره کوهی و "زیره ایرانی" معروف است.

برخی زیره سبز را با رنگ‌های سیاه خوراکی آغشته می‌کنند و
حرارت می‌دهند و به جای زیره سیاه می‌فروشند که با قرار دادن این دانه‌ها در آب
گرم کمی رنگ خود را پس می‌دهند و ضمنا حجیم بودن و عطر کم‌شان حکایت از تقلبی بودن
آنها می باشد

                       
زیره سیاه ،ترکیبات و اثرات

زیره سیاه ترکیباتی متفاوت از زیره سبز دارد. ترکیباتی
مانند کاروتن و لیمونن در اسانس حاصل از آن، عامل اصلی تفکیک این دو نوع زیره می
باشد، بنابراین خاصیت آنها نیز متفاوت است
.

دانه به صورت خودرو در افغانستان، ایران، ازبکستان، تاجیکستان، ترکیه، مراکش، مصر، هند، کوبا، سوریه، مکزیک و شیلی رشد می‌کند. این دانه در فلسطین به صورت خودرو رشد
نمی‌کند اما در زمان گذشته در آنجا زراعت می‌گردید.

گیاه آن شبیه بوته هویج است برگ‌هایش ۲۰ الی ۳۰ سانتی متر و
ارتفاع گیاه حدود ۵۰ سانتی متر است. میوه آن(که به اشتباه دانه گفته می‌شود) به اندازه دو میلی متر و
هلالی شکل و دارای ۵ خط برجسته‌است. بیشترین زیره در ایران، در شهر کرمان رشد می‌کند.

جویدن مقداری زیره برای از بین بردن بوی بد دهان، بوی سیر و بوی پیاز بسیار مفید است

از زیره استفاده‌های مختلف غذایی، دارویی و آرایشی بهداشتی
می کنند. هردو نوع زیره حاوی پتاسیم، فسفر، منیزیم، کلسیم و سدیم هستند و مقدار
قابل توجهی آهن و کمی هم روی، سرب، منگنز و سلنیوم می باشند. زیره سرشار از
ویتامین
A، ویتامین‌های C، ‌E، B۶ و ریبوفلاوین است. زیره دارای کالری نیز می باشد و
۱۰۰ گرم از آن ۳۷۰ کیلوکالری انرژی دارد. البته هیچ کس به یک‌باره این مقدار زیره
را نمی‌‌خورد تا نتیجه‌اش چاقی باشد.
زیره ی سیاه حدود 7-3 درصد اسانس دارد. بیش تر اوقات دانه ها را قبل
از رسیدن کامل، برداشت می کنند که در این صورت، دارای درصد بالایی اسانس خواهند
بود. ماده ی اصلی اسانس، کارون
(CARVONE) است که تا 65 درصد اسانس را
تشکیل می دهد

لیمونن،
ماده ی مهم دیگر اسانس می باشد که تا 50 درصد اسانس را ممکن است تشیکل دهد.
ترکیبات دیگر، شامل 20 -10 درصد روغن ثابت، 20 درصد پروتئین، 20 درصد قندها و
مقداری فلاوونویید هستند

زیره‌ سیاه‌ حاوی‌ تانن‌، موم‌، مواد رزینی‌، یک‌ روغن‌ ثابت‌ سبزرنگ‌،
موسیلاژ،مواد قندی‌، مواد ازته‌ و اسانس‌ که‌ شامل‌ دی‌هیدروکاروئول‌، نوعی‌ ترپن‌
به‌نام‌کارون‌ و دونوع‌ ستن‌ می‌باشد
.

مهم
ترین اثرات گزارش شده از زیره سیاه تا کنون عبارت اند از: ضد کرم، ضد کم خونی، ضد
باکتری، ضد سرطان، ضد حساسیت(آنتی هیستامین)، ضد التهاب، ضد قارچ، ضد عفونی کننده،
ضد اسپاسم، ضد نفخ، قاعده آور، خلط آور، شیرافزا، محرک، مقوی معده و کرم کُش
قاطع‌اسپرم‌

یکی از مصارف مهم زیره، به عنوان چاشنی و ادویه در صنایع غذایی است

از زیره سبز برای معطر ساختن
نان، پنیر، برنج دم‌کرده و همچنین تهیه بعضی از نوشیدنی‌ها استفاده می‌شود

زیره سبز به صورت گرد به مقدار
2 گرم در روز، دم‌کرده 2 تا 4 گرم، میوه گیاه و تنتور افشره مصرف می‌شود.

زیره طبیعتی گرم و
خشک دارد و برطرف کننده نفخ غذا است. زیره سبز از ادویه‌های بسیار قدیمی و پرمصرف
در صنایع غذایی بوده و به علت داشتن اسانس ملایم، گرم و خوش‌بو، به طور مستقیم در
بسیاری از غذاها مصرف می‌شود. از آن در تهیه نان‌های محلی و اخیرا صنعتی نیز
استفاده می‌کنند و همچنین آن را برای نگه‌داری انواع کنسروها و گوشت‌های قرمز و
سفید به کار می‌برند. زیره سبز قدرت مقابله با انواع آلودگی‌های باکتریایی و قارچی
را هم دارد و برای همین در صنایع غذایی مورد استفاده فراوان قرار می‌گیرد. این
ویژگی به اضافه خاصیت معطر بودن باعث شده که زیره سبز به عنوان ادویه در تهیه سس‌های
مخصوص انواع گوشت‌های سفید و قرمز و نیز در تهیه سُس‌های تند برای گوشت‌های قرمز
استفاده گردد. زیره سبز همچنین نقش موثری در تأمین عطر و طعم ملایم در صنایع
شیرینی پزی دارد و پودر و اسانس آن در این صنعت مصرف می گردد. در صنایع دارویی،
اسانس زیره سبز و یا عرق‌زیره سبز کاربرد وسیعی دارد و به‌عنوان ضداسپاسم، ضدنفخ،
کمک‌کننده هضم غذا در اشکال مختلف دارویی در دسترس همه قرار گرفته است.

همچنین زیره ادویه‌
بسیار مناسبی برای هضم غذا، سم‌زدایی از بدن، کاهش خطر ابتلا به سرطان‌های گوارشی
و کبد است. زیره همچنین می‌تواند مشکلاتی مانند اسهال، تهوع و کسالت صبحگاهی و
سرماخوردگی را درمان نماید. همچنین اگر در اثر بیماری یا به هردلیل دیگری دچار ضعف
شده باشید، جوشانده زیره، نوشیدنی مناسبی برای تقویت شما خواهد بود.

از باورهای رایج بین مردم این است که عرق‌زیره در لاغری
موثراست اما «اثر عرق‌زیره در کاهش وزن به اثبات نرسیده است؛ و البته هیچ ضرری هم
ندارد.» یعنی شما می‌توانید با خیال نسبتا راحت عرق‌زیره بخورید اما باید مراقب
باشید که در مصرف این گیاه معطر زیاده‌روی نکنید زیرا بیشتر از یک گرم از این گیاه
(۱۵ دانه زیره در روز) توصیه نمی‌شود. همچنین افرادی که به اسانس‌های گیاهی حساسیت
دارند باید در استفاده از زیره احتیاط کنند و برای مصرف آن با متخصص مشورت نمایند.

این
دانه‌ها
همچنین سرشار از آهن
بوده و مصرف آن برای مبتلایان به کم خونی و نیز مادران باردار و شیرده توصیه می‌شود
چرا که بدن این گروه‌ از افراد نسبت به دیگران به آهن بیشتری نیاز دارد

دانه‌های
زیره ضدعفونی‌کننده‌های قوی هستند و برای درمان سرماخوردگی‌های معمولی

. مفید هستند زیره از سرفه پیشگیری کرده و
برای سیستم تنفسی بدن نیز مفید است. این دانه از آن جا که طبع گرمی دارد از تجمع
مخاط در مجاری تنفسی جلوگیری می‌کند.

برای
مقابله با علائم سرماخوردگی می‌توانید معجون دانه زیره با آب تهیه کرده و آن را
جرعه جرعه بنوشید

برای
آماده کردن این معجون کافی است یک مشت دانه زیره در آب در حال جوش بریزید و مدتی
آن را بجوشانید. نوشیدن این مایع باعث درمان سرماخوردگی و رفع مشکلات گوارشی می‌شود
.

دانه
زیره همچنین موجب تحریک ترشح آنزیم‌هایی در غده پانکراس (لوزالمعده) می‌شود که به
نوبه خود به جذب ریز‌مغذی‌ها کمک می‌کند
.

علاوه بر این‌ها، دانه زیره قدرت کبد را در سم‌زدایی از
بدن افزایش داده و کارآیی این عضو حیاتی را بهبود می‌بخشد

زیره سبز همچنین برای بیماران دیابتی مفید است. به طوری که در
مطالعاتی که روی حیوانات انجام گرفت، ثابت شده که مکمل‌های حاوی زیره سبز، بیش از
داروی گلی ‌بن‌کلامید در درمان دیابت شیرین مؤثر هستند..



تحقیقات انجام‌شده روی این گیاه، اثرات آن
را بر کاهش چربی خون و آنتی‌اکسیدان بودن آن را ثابت کرده است

                             زیره ی سبز وخواص آن

Cuminum cyminum

زیره ی سبز گیاهی است
بوته ای و علفی به ارتفاع حداکثر نیم متر. ساقه ی این گیاه راست و دارای انشعابات
دوتایی است. ریشه ی آن باریک و بلند و به رنگ سفید است
.

برگ ها به خاطر
تقسیمات و بریدگی های زیادی باریک و نخی شکل هستند و به صورت متناوب بر روی ساقه
قرار گرفته اند. گل ها کوچک به رنگ سفید و گاهی صورتی می باشند که مجموع آن ها به
صورت چتر مرکب در انتهای ساقه قرار گرفته اند

میوه ها دوکی شکل وبه طول حداکثر 6 میلی متر و عرض 1/5میلی متر می باشند که سبز کم رنگ مایل به خاکستری هستند و بوی معطری دارند.

غیر از میوه، قسمت های دیگر گیاه نیز معطر است. قسمت مورد استفاده ی این گیاه، میوه های آن است که سرشار از اسانس می باشد.

زیره ی سبز در ایران به صورت خودرو و یا کشت شده وجود دارد و مهم ترین مناطق رشد و تکثیر آن گستره ی وسیعی از استان خراسان از جمله سبزوار، نزدیک مشهد و اطراف سرخس، اطراف سمنان،اطراف تهران، اطراف دامغان و بسیاری دیگر از نواحی مستعد ایران می باشد

تاریخچه:

زیره ی سبز جزء اصلی پودرهای کاری و چیلی است و به عنوان طعم دهنده در محصولات غذایی - تجاری متنوعی به کار می رود.

روغن این گیاه ازطریق تقطیر با بخار آب، برای مزه دار کردن نوشیدنی
ها
، دسرها و چاشنی ها مصرف می شود و همچنین جزء معطر کرم ها،لوسیون ها و عطریات است

ترکیبات مهم:

دانه های زیره ی سبزحاوی تا 5 درصد اسانس، 22 درصد چربی، تعداد زیادی اسید آمینه ی آزاد، تعدادی فلاونوئیدهای گلوکزیدی ازجمله مشتقاتی از آپی ژنین و لوتئولین است.

ترکیبات اصلی، اسانس آلدهیدی هستند که تا 60 درصد آن را تشکیل می دهند.

کومین آلدهید مهم ترین جسم اسانس زیره ی سبز است. چنانچه دانه ها پودر شوند، اسانس آن تا حدود 50
درصد کاهش می یابد و در صورتی که مدت آسیاب کردن بیش از یک ساعت باشد، کاهش میزان اسانس از این هم بیشتر خواهد بود
.

ترکیبات دیگر اسانس هیدروکربن های منوترپنی و سس کویی ترپنی است.

یکی از بهترین نشانه های مرغوبیت و کهنه نبودن دانه ها، وجود دو جسم کومین آلدهید و 3- پارامنتن 7- آل به مقدار قابل توجه در اسانس زیره ی سبز است

دارو شناختی و اثرات مهم:

عصاره ی اتردوپترولی زیره ی سبز خاصیت آنتی اکسیدانیخوبی دارد. گرچه کومین آلدهید خالص حتی با غلظت های بالا اثرات مهار
پراکسیداسیون کبدی را نشان نداده است، ولی قدرت پاک کنندگی آنیون های سوپراکساید را دارا است
.

در مطالعاتی ادویه های حاوی زیره ی سبز خاصیت ضد سرطانی را در موش نشان داده است.

اسانس زیره ی سبز و کومین آلدهید دارای اثرات قوی لاروکش و ضد باکتری می باشد. اسانس آن در غلظت های 300 تا 600 در میلیون، از رشد لاکتوباسیلوس پلانتاروم جلوگیری می کند

 

سمیت و عوارض جانبی

زیره ی سبز همیشه یک ادویه ی غیرسمی و خوراکی بوده است. در عین حال ممکن است بعضی افراد به آن حساسیت داشته باشند.

در آزمایش اسانس خالص زیره ی سبز از قسمت تراشیده شده ی پوست شکم موش به سرعت جذب و اثرات فتوتوکسیسیته ی آن مشخص شد. این اثر بیشتر به ترکیب کومین آلدهید آن نسبت داده شده است.

طریقه و میزان مصرف

مصرف هر نوبت زیره ی سبز را بین 300 تا 600 میلی گرم توصیه کرده اند که

می تواند تنها یا همراه با گیاهان دیگر و یا ادویه جات مصرف شود

این میزان معادل با 10 عدد دانه می شود. اسانس آن را می توان 0/06تا0/2 میلی لیتر دریک نوبت مصرف کرد

مهم ترین اثرات گزارش شده

سقط کننده، ضد درد، بی حس کننده، ضد کرم، ضد چسبندگی پلاکت ها، ضد باکتری، ضد سم، ضدصفرا، ضد باروری، ضد التهاب، ضد اکسیدان، ضد عفونی کننده، ضداسپاسم، ضد تومور، تقویت کننده ی قوای جنسی، قابض، ضد نفخ، ضد احتقان، معرق، هضم کننده ی غذا، ادرار آور، شیرافزا، دارای خاصیت استروژنی، قارچ کش، لاروکش، فتودرماتیتیک، محرک، تقویت کننده ی معده، تقویت کننده ی رحم و التیام دهنده ی زخم.

نکات قابل توجه

مقدار مصرف این نوع زیره نسبتاً کم است؛ به طوری که مصرف آن را در هر نوبت کمتر از 1 گرم توصیه کرده اند.

جنس، گونه، نوع اسانس و ترکیبات گیاه زیره ی سبز با زیره ی سیاه کاملاً متفاوت است و اثرات دارویی آن هانیز در بعضی موارد تفاوت دارد؛ به همین دلیل میزان مصرف آن ها نیز متفاوت خواهدبود. مقدار مصرف زیره ی سیاه، که در بسیاری از غذاها مصرف می شود، می تواند ده برابر زیره ی سبز باشد.

بوی متفاوت این دونوع زیره( سبز و سیاه ) به دلیل متفاوت بودن ترکیبات اصلی اسانس آن ها است.

بیشترین مصرف زیره ی سبز در جهان در صنایع غذایی، ادویه جات، طمع دهنده ها، خوشبو کننده ها و صنایع عطرسازی می باشد.

/ 4 نظر / 760 بازدید
محمد پورغلامی

موزه طبیعی مجسمه های چوبی اینو دیدی؟من که خیلی حال کردم برو تو ادامه مطلب تو هم ببین دوست داشتی نظر بده! http://mohammadporgholami.persianblog.ir محمد پورغلامی

موسوفت

سلام خوبی عزیز ؟سریال شکارچی شهر رو دیدی ؟ پیشنهاد می کنم از سایت بیاتو خرید بخری میتونی تو گوگل جستجو کنی!اینم آدرس www.1.bia2kharid2.inراستی تبادل لینک می کنی؟با نام موسوفت لینک کن خبرم کن با چه اسمی لینکت کنم mosoftmsh.blogfa.com

ممنونم خیلی مفید و کامل بود

مریم

میخواهم بپرسم خوردن قطره زیره من که میخواهم حامله بشم تاثیر بدی ندارد چون من بار اول بعد ازشش سال به سختی حامله شدم حالا برای اضافه وزنم که میخواهم زیره مصرف کنم به نظر شما برایم زیان اور هست یا نیست